In de kijker

Kalender

Geen Activiteiten

Grondvest

Wat met Brussel?
18-1-2017

In en buiten de Vlaamse Beweging geldt het Brusselvraagstuk als dooddoener. Als de discussie uit de hand loopt of ze wordt te ernstig - en bijvoorbeeld sommige politici moeten kleur bekennen -, dan fungeert 'Brussel' als stoplap van dienst. Jaja, wat filosoferen of plannen smeden over het einde van de federale staat en grote principes orakelen over de verdeling van de activa en de passiva van een uitgewoond land: da's allemaal nogal gemakkelijk! Maar België is een speciaal geval: al die grote woorden zijn zonder voorwerp en al die knappe plannen vallen als kaartenhuisjes in duigen, want "wij hebben Brussel". In de zin van: "We hebben een probleem." Tot zover de frustrerende teneur van vele discussies, na een kwartiertje of zo inhoudelijk de degens te hebben gekruist. Soms lijkt het wel of vele Vlamingen die werken aan een autonome toekomst Brussel liever kwijt dan rijk zijn, om vervolgens snel onafhankelijk te kunnen worden. Met Mechelen of Leuven - of Tremelo? - als hoofdstad.

 

In 'Nu het nog kan', het essay van Steven Utsi over - onder meer - deze kwestie, confronteert de auteur ons met de blikvernauwing wanneer Brussel in het geding is. Brussel heeft tal van problemen: economisch, sociaal-demografisch, om maar niet te spreken over de wetteloosheid die jaar en dag de kans kreeg om wortel te schieten. Onze hoofdstad werd een geliefd toevluchtsoord voor het internationale islamistisch terrorisme. Het is heel politiek correct om te stellen dat je Brussel niet met deze problemen mag gelijkstellen. Brussel is namelijk ook "zoveel meer". Dat klopt: Brussel is een metropool en dus een bruisend intercultureel fenomeen. Met alles wat daarbij komt kijken: veel jonge, creatieve mensen, veel nieuwe ideeën. Een permanent laboratorium voor, vaak heel ingrijpende, stadsvernieuwing. En ga zo maar door. Brussel is inderdaad het kleinste gemene veelvoud van alles wat schitterend én minder schitterend is in de vroege eenentwintigste eeuw. Maar de stad is ook de grootste gemene deler van wat dit koninkrijk bij elkaar houdt: het politieke en bestuurlijke centrum met zijn regeringen en parlementen, het Hof en de belangrijkste rechtbanken.

 

Kleinste gemene veelvouden gaan over het leven van alledag: eten we vanavond bij de Libanees of de Kosovaar? Voor alles en iedereen is er wel plaats en tijd. Grootste gemene delers gaan veel meer over wat ons verbindt, onze identiteit. En daarmee over de essentie van politiek. Politiek gaat over het opeisen van bestaansrecht. Dat kan zijn voor een idee. Maar ook voor een manier van leven, een manier van zijn. Wat een politieke beweging beoogt, is dat een idee of een identiteit erkend wordt in haar bestaansrecht. Dat bestaansrecht is voor discussie vatbaar als een natie die ijvert voor onafhankelijkheid haar eigen hoofdstad, waar nota bene al haar politieke instellingen sinds jaar en dag werkzaam zijn, zonder boe of ba opgeeft om zich onder een Bokrijk-stolp terug te trekken. Hoegenaamd geen problemen met Bokrijk, zeker niet als ook Tremelo de revue al passeerde… Maar Brussel... is onze Vlaamse hoofdstad, willens nillens. Een integraal deel van het onafhankelijkheidsverhaal van de Vlamingen moet de toekomst zijn die ze voor hun eigen hoofdstad zien. Wat is de plaats, de positie van Brussel in de Vlaamse republiek? En welk aanbod doet rest-Vlaanderen aan Brussel?

 

Het probleem is dat de politieke discussies over Brussel-binnen-Vlaanderen steeds gaan over het 'kleinste gemene veelvoud'. Ja, natuurlijk moet er een oplossing worden uitgewerkt waarin plaats is voor de culturele eigenheid van de Franstalige inwoners van Brussel. En het debat zal gaan over het verbinden van die eigenheid met individuele rechten van die inwoners (of niet). En over welke Franstaligen er aanspraak op kunnen maken. Enzovoorts. Maar dat is allemaal voorbarig en leidt ons weg van de staatsvormende opdracht waarvoor de Vlaamse Beweging zich anno 2017 ziet gesteld: hoe ontvouwen we een stappenplan naar de onafhankelijkheid van Vlaanderen, wel degelijk mét Brussel? Dan zien we dat Brussel niet alleen een federaal bindteken is tussen Vlaanderen en Franstalig België, maar ook internationaal een stad van - heel letterlijk - kapitaal belang is. De EU, de NAVO, talloze multinationals, NGO's en andere wereldspelers hebben er hun thuishaven. Die internationale context is van enorm belang in de afwikkeling van België. Want ze kijken allemaal over de schouder mee van Vlamingen en Walen wanneer die met elkaar onderhandelen over de punten en de komma's van hun exit uit de uitgeleefde tweewoonst. En, paradoxaal genoeg, helpen ze het 'probleem Brussel' voor Vlaanderen mee oplossen, ten dele alvast. Want onbevooroordeelde waarnemers zijn het er met elkaar over eens dat een Vlaamse republiek die Brussel 'meeneemt', onder welke vorm dan ook, een betere toekomst kan bieden voor de stad dan een krampachtig 'Wallobrux'. De internationale context is daarom niet de druppel die de emmer van Vlaamse onmacht over Brussel doet overlopen. Dat Brussel een internationale metropool van formaat is, is een troef voor de snelle wereldwijde erkenning van Vlaanderen als republiek. En helpt dus om de Franstalige claim op Brussel af te zwakken, zo betoogt Utsi in zijn essay.

 

De Vlamingen moeten dringend definitief af van hun angst om zichzelf als natie en aspirant-staat te presenteren op het internationale forum. We moeten de Franstalige diplomatie om elders in Europa de weg te bereiden voor de komst van 'Wallobrux' niet overschatten. Die diplomatieke inspanningen zijn reëel, maar ze wegen niet op tegen de robuustheid van het Vlaamse Brusseldossier. De vraag naar de snelle internationale erkenning van Vlaanderen en de vraag naar "Wat met Brussel?" zijn geen onderscheiden moeilijkheden op het pad naar Vlaamse staatsvorming. Beide vragen vormen volmaakt elkaars antwoord. Het is hoog tijd dat dit strategische inzicht breder in Vlaanderen postvat. Dus ja, "we hebben Brussel". Maar niet als probleem, maar als troef.


Het boek van Steven Utsi is hier te koop en op de nieuwjaarsreceptie.

Terug naar overzicht