Drie maanden gevangenis: het repressieverhaal van Ernest Claes
Jan Van de Casteele 26-09-2006
 |
"Drie maanden gevangenis", een nooit eerder gepubliceerd werk van Ernest Claes, is verschenen. De notities voor het boek werden gevonden in een lade in het sterfhuis van zijn kleindochter Paula, die in 2002 overleed. Het boek vertelt over de drie maanden die Claes onschuldig vastzat in de gevangenis van Sint-Gillis, vlak na het einde van WOII.
Eerst schreef Claes aantekeningen op in telegramstijl, omdat hij ervan uitging dat hij maar een dag in de gevangenis zou zitten.
"Maar al snel dringt de ernst van de situatie tot hem door. Hij vindt troost in lezen en schrijven en vindt er een uitlaatklep voor het web van geruchten waarin hij verstikt raakt", aldus Davidsfonds uitgeverij.
Het boek bevat een inleiding van professor August Keersmaekers en illustraties van Kris Wollants en is uitgegeven door het Davidsfonds.
Voor zover we weten besteedde tot dusver alleen De Morgen uitgebreid aandacht aan het boek, met een lang, maar vrij evenwichtig stuk van Walter Pauli (zie bijlage). Claes kwam in de problemen door toedoen van een collaborateur, door - samen met onder meer VNV'ers - zijn naam te zetten onder een oproep om het politieke initiatief níét aan de Duitsers over te laten. In de cel is hij de wanhoop nabij. In 1945 wordt zijn huis geplunderd. Zowel in 1948 (Krijgsraad) en in 1949 (Krijgshof) verschijnt Ernest Claes voor de rechtbank. Tweemaal volgt vrijspraak. In 1950 wordt hij hersteld in zijn politieke en burgerrechten.
In een lezersbrief in De Morgen krijgt Pauli zelfs een kritische Bert Govaerts (documentairemaker o.a. van Histories en De Memoires) over zich heen: 'In 1999 stond Jan Van Hemelryck, die het Claesarchief beheert, ons moedig toe om de originele manuscripten te gebruiken bij de voorbereiding van een aflevering van het Canvasprogramma Histories. Op 12 oktober 1942 noteerde Claes onder andere: 'Waarom wensch ik dat Duitsland den oorlog zou winnen? (...) Ik kan er niets aan doen. Ik voel mij tot Duitschland aangetrokken met al de vezelen van mijn hart en mijn ziel.(...) En ik denk ook dat Adolf Hitler door de Voorzienigheid aan het hoofd van Europa werd geplaatst.' Op andere plaatsen schrijft Claes over de 'belasting' die hij zonder morren aan het VNV betaalt, over zijn contacten met De Clercq en Elias, over VNV-vergaderingen die hij bijwoont enzovoort'.
Commentaar: In een Actueeltje op deze webstek (zie Actueel, 3 september) hadden we het over de vraag van Knack-medewerker Frank Hellemans naar een beknopte en zakelijke reconstructie van de literaire epuratie. Bovenstaande bewijst dat dit meer dan zinvol zou zijn. Al was het maar om een onderscheid uit te klaren tussen meningen en daden, en om de mechanismen van de epuratie even kritisch te analyseren.
Walter Pauli over collaboratie Ernest Claes
Terug naar de artikelenlijst.