Navo-kandidaten Georgië en Oekraïne moeten even wachten

Volledig zijn zin had hij op de Navo-top in Boekarest (april 2008) niet gekregen, maar een nederlaag was het nu ook weer niet: de Amerikaanse president George W. Bush moest achteraf het thuisfront gaan uitleggen waarom Georgië en Oekraïne nog even moeten wachten om te worden opgenomen in het Membership Action Plan (Map), het programma dat nieuwkomers voorbereidt op het lidmaatschap van de Navo.

Daar had West-Europa onder aanvoering van Duitsland en Frankrijk voor gezorgd. Sommige commentatoren zien hierin een versterkt zelfvertrouwen van de West-Europese leden van de Navo. Andere wijzen echter op de verdeeldheid in “old and new Europe”.

Polen en de Baltische staten waren immers aanvankelijk wel te vinden voor een opname van Georgië en Oekraïne in het Map. Waarom kan het dan nu nog niet? Volgens de West-Europeanen zijn beide landen nog niet klaar voor het Map dat direct naar Navo-lidmaatschap leidt. Georgië heeft de controle verloren over delen van zijn grondgebied, namelijk Abchazië en Zuid-Ossetië. In de Oekraïne is 70% van de bevolking gekant tegen lidmaatschap van de Navo.

Het Westerse bondgenootschap zou er dus niet bij gebaat zijn deze problemen te importeren. Maar er komen op wens van Bush wel intensieve contacten met beide staten die moeten uitmonden in een evaluatie over de vooruitgang die ze zullen boeken.

Overtuigen

Oekraïne moet eerst zijn burgers overtuigen van het nut van Navo-lidmaatschap. Alsof iets gelijkaardigs in 1955 een rol speelde voor de Bondsrepubliek Duitsland waar heel wat scepsis bestond over de heropbouw van het leger en de toetreding tot het Westerse bondgenootschap. De “frozen conflicts” in Georgië moeten eerst worden ontdooid, maar hadden niet ook de Baltische staten grensdisputen met Rusland vooraleer ze lid werden van de Navo?

Lech Kaczynski, de Poolse president, vroeg zich af waarom nu nog niet zo snel kan wat in 1955 wel kon, toen de jonge West-Duitse staat lid mocht worden. De grenzen van Duitsland (met Polen) waren toen nog niet officieel erkend en de status van West-Berlijn dat als een eiland lag in de DDR (het communistische Oost-Duitsland) zorgde voor spanningen tussen de VS en de Sovjet-Unie.

Veiliger

De presidenten van Letland en Estland lieten ook al weten dat hun staten zich veiliger voelen in hun relatie met Rusland sinds ze lid werden van de EU en de Navo.

Laten we er geen doekjes om winden: wat Moskou denkt over de Navo, heeft indirect meegespeeld in de totstandkoming van de tussenoplossing voor Georgië en Oekraïne. De Duitsers ontkennen dat niet eens helemaal, ook al luidt het officiële credo dat Rusland ‘geen vetorecht heeft in de Navo . Op verdere uitbreiding van de Navo richting eigen grens reageert Rusland als een gebeten hond.

Voor de machthebbers in het Kremlin is de gedachte ondraaglijk dat er Navo-troepen zo dichtbij zouden gelegerd zijn in Sebastopol op de Krim, in Oekraïne, de bakermat van de Russische natie. Het verlangen van Georgië en Oekraïne om aansluiting te vinden bij het Westen herinnert Rusland er ook aan dat het zijn invloed in vroeger “stamland” aan het verliezen is. De democratisering die enkele jaren geleden in die landen plaatsvond met de “oranje revolutie” en de “rozenrevolutie” is voor Moskou gewoon een dekmantel voor de Amerikaanse strategie om Rusland verder in te dammen. Een Navo-lidmaatschap van Georgië en Oekraïne ziet Moskou als een verdere escalatie in zijn moeizame betrekkingen met het Westen.

Duitsland was op de rem gaan staan toen Bush met zijn plan kwam om Georgië en Oekraïne op te nemen in het Map. Vooral Frank-Walter Steinmeier, de Duitse minister van Buitenlandse Zaken, heeft consideratie met de Russische positie. De sociaaldemocraat Steinmeier is een vertrouweling van oud-kanselier Schröder die graag zoete broodjes bakte met Poetin. Met de erkenning van de onafhankelijkheid van Kosovo hebben we de limiet bereikt, meer kunnen we Moskou niet aandoen, zei Steinmeier kort voor de Navo -top.

Rusland noemt de in het vooruitzicht gestelde toetreding van Georgië en Oekraïne tot de Navo een "grote strategische fout", maar loofde Duitsland voor zijn afremmende houding. Maar nu is het afwachten of Duitsland voor zoveel begrip voor Moskou een prijs zal moeten betalen. Goed, er is nu een compromis uit de bus gekomen in Boekarest, maar de Centraal- en Oost-Europese staten, Polen op kop, waren niet erg gelukkig. Het zal wellicht ook een schaduw werpen op de Duits-Amerikaanse relaties waarvan bondskanselier Merkel anders dan haar voorganger de verbetering nastreeft. In feite schreef Bush de Duitsers al af toen hij in een interview met Die Welt zei niet langer meer te willen aandringen op een bijkomend engagement van hen in Zuid-Afghanistan.