Vlaams parlement moet uitkijken met ratificatie Verdrag van Lissabon
Jan Van de Casteele 04-07-2008
 |
In de EU tellen alleen staten. Vlaanderen moet uitkijken voor een overhaaste ratificatie van het Verdrag van Lissabon.
Open VLD wil volgende week het Europese hervormingsverdrag in het Vlaams Parlement goedkeuren, ook al zijn er nog geen klare afspraken tussen Vlaams en federaal niveau over macht en positie van beide niveaus in het toekomstige Europa. De Vlamingen mogen zich niet laten om de tuin leiden. In de EU tellen alleen staten. Andere partijen lijken niet geneigd zich door de liberalen te laten inpakken. CD&V en sp.a-Vl.Pro vragen alvast eerst duidelijkheid een ‘samenwerkingsakkoord tussen de parlementen’.
Even toelichten: in België moeten alle parlementen, dus ook de regionale, het Verdrag van Lissabon bekrachtigen. Zes parlementen – eenvoudig uitgelegd: de Franstalige, Belgische en Brusselse – hebben het licht al op groen gezet. In het Vlaams parlement is dat voorlopig nog niet gebeurd.
Over de algemene redenen om kritisch te zijn tegen het Verdrag van Lissabon hebben we het hier niet (zie andere bijdragen in KORT of ACTUEEL). Maar in wel meer landen is er aarzeling en tegenstand. Ierland is het enige land dat zich waagde aan een volksstemming, met het gekende no-resultaat. Ook in Tsjechië en Polen is ratificatie met de dag minder waarschijnlijk. Niet de Ieren, maar Europa lijkt aan een tweede (na een eerder annuleren van de Europese Grondwet eigenlijk derde) zittijd te moeten denken.
Inspraak en subsidiariteit
In het voorjaar zette de interimregering-Verhofstadt de parlementaire machinerie in gang om het Verdrag van Lissabon goed te keuren. Even ging men – vooral in blauwe kringen - voorbij aan het feit dat de staatshervorming ervoor had gezorgd dat naast het Belgische niveau er ook een Vlaamse deelstaat in volle ontwikkeling is. Dat Vlaanderen dus inspraak had in het hele proces, en dat Vlaanderen zich gezien zijn aspiraties op grondige staats(her)vorming misschien toch niet helemaal onderdanig aan het federale niveau (en aan de Europa) zou opstellen.
Raad van State
De Raad van State wist wél dat daar een probleem kon zitten. Op 29 februari al verstrekte de Raad een advies met daarin nogal wat overwegingen betreffende de inspraak en de rol van de gewesten, gemeenschappen en hun respectieve parlementen in de Europese besluitvorming. Zo vroeg de Raad zich af hoe de regionale parlementen de subsidiariteitstoets van de Europese initiatieven zullen kunnen uitvoeren. De Europese Raad kan na ratificatie van het Verdrag van Lissabon immers beslissen over materies waarover niet België, maar wel Vlaanderen bevoegd is.
De Raad van State merkte op dat krachtens het Verdrag van Lissabon de Europese Raad (staatshoofden en regeringsleiders) een heuse EU-instelling wordt die bindende beslissingen kan treffen. Hij besloot daaruit: ‘De overheden zullen een regeling moeten treffen voor de vertegenwoordiging, de standpuntbepaling en het stemgedrag in de Europese Raad’ en adviseert de bijzondere wet van 8 augustus 1980 aan te passen. Simpel vertaald: wie beslist voor ons in Europa? In een hyperverdeelde, afkalvende Belgische staat is dit geen overbodige vraag. Vandaag is Leterme premier, maar dat kan morgen Reynders zijn, of Di Rupo... Eens het verdrag is goedgekeurd, wordt het voor Vlaanderen moeilijker om zijn positie in Europa veilig te stellen. ‘Het excuus zal dan zijn dat de eventuele afstand van bevoegdheden onafwendbaar is op grond van verplichtingen aangegaan krachtens het verdrag. Oppassen is dus de boodschap’, schreef voormalig ambassadeur Theo Lansloot in Doorbraak (april 2008).
Het Vlaams Parlement moet volgens hem desnoods weigeren het Verdrag van Lissabon goed te keuren zonder dat er vooraf binnenlands klare afspraken zijn gemaakt omtrent de door de Raad van State opgeworpen bedenkingen.
In de EU tellen alleen lidstaten mee... In de Raad van de Europese Unie (Ministers van Buitenlandse Zaken) en binnenkort vooral bij de Europese Raad zijn slechts lidstaten stemgerechtigd.
‘Wil Vlaanderen zijn toekomst binnen die Unie veiligstellen, dan moet het dus een volwaardige lidstaat worden. Zelfs een confederatie volstaat niet. Een van de eerste gebieden die in een confederatie gemeenschappelijk blijven is immers Buitenlandse Zaken en Europees beleid is nog altijd buitenlands. Het verleden bewijst dat Vlaanderen voor het behartigen van zijn belangen in de EU niet vanzelfsprekend op België kan rekenen. Het Belgische keurslijf staat integendeel zijn volle Europese ontplooiing in de weg.’
De toestand nuIn een nota aan de Vlaamse regering van 15 februari 2008 stelde minister van Buitenlands Beleid Geert Bourgeois daarom dat het samenwerkingsakkoord moet worden goedgekeurd ‘voorafgaand aan de instemming van het Verdrag van Lissabon door het Vlaams parlement’. ‘Vlaanderen kan immers niet tot instemming overgaan als de rechten van zijn parlement met betrekking tot deze belangrijke aangelegenheid, niet gewaarborgd zijn’, zei hij toen.
Vlaams parlementsvoorzitter Marleen Vanderpoorten (Open Vld) bevestigde dinsdag 1 juli in de commissie Buitenlands Beleid dat er nog geen samenwerkingsakkoord is (naar verluidt zou op federaal niveau vooral de MR zich verzetten tegen de ondertekening daarvan). Het is dus onduidelijk of het Verdrag nog voor het reces door het Vlaams parlement zal worden bekrachtigd.
Gatz bijt in eigen staart
Open VLD wil nu mordicus en ondanks alles volgende week toch stemmen over het Verdrag. Plooien voor het federale niveau is daar de boodschap. ‘De afspraak is om het Verdrag volgende week goed te keuren. Ik zie geen reden dat die afspraak niet wordt nagekomen. Het zou toch absurd zijn dat de wil van het Vlaams parlement om het verdrag te ratificeren afhankelijk wordt gemaakt van de wil van andere parlementen om een samenwerkingsakkoord te sluiten’, zegt Sven Gatz, Open VLD-fractieleider in het Vlaams parlement.
Gatz is blijkbaar erg verlekkerd op “woord houden” en het nakomen van “afspraken”. Wanneer vraagt iemand hem eens waarom hij en zijn partij geen respect opbrengen voor tal van concrete afspraken binnen het Vlaams Parlement (de Vlaamse Resoluties, die ze nochtans mee onderhandelden) en in een Vlaams Regeerakkoord? Waarom bijt Gatz constant in eigen staart?
Bij CD&V en sp.a-Vl.Pro is men voorzichtiger en klinkt een andere optie. ‘We evalueren volgende week. Dan zullen we zien of we het verdrag zullen stemmen’, zegt CD&V-fractieleider Ludwig Caluwé. Die houding wordt gedeeld door sp.a-fractieleider Ludo Sannen. ‘Het is toch belangrijk dat er op federaal niveau snel afspraken worden gemaakt rond het samenwerkingsakkoord.’
Jan Roegiers (Vl.Pro) van zijn kant hoopt dat er volgende week dinsdag - wanneer een nieuwe bijeenkomst van de conferentie van de parlementsvoorzitters is gepland - een akkoord kan worden bereikt. ‘Enkel onder die voorwaarden kan het Verdrag van Lissabon ter goedkeuring aan het Vlaams parlement worden voorgelegd. Zonder samenwerkingsakkoord geen ratificering’, aldus Roegiers. Hij roept CD&V en Open Vld op om op federaal niveau druk uit te oefenen om het akkoord af te ronden.
Terug naar de artikelenlijst.